نقش پروفيل اسيدهای چرب جيره غذايی بر عملكرد باروری گاوهای شيری

اين مطالب را بخاطر بسپاريم :
اسيدهای چرب غير اشباع ( با جند باند دوگانه ) از جمله اسيد لينولئيك ( 6 – n 2 : 18 C ) , لينولنيك ( 3 – n 3 : 18 C ) , ايكوزانوئيدها ( 3 – n 5 : 20 C ) و دكوهگزانوئيدها ( 3 – n 6 : 22 C ) بر باروری و عملكرد توليد مثلی گاوها تاثير بسزايی دارند .
اسيد های چرب لينولئيك , لينولنيك و دكو هگزانوئيدها به ترتيب در دانه های روغنی , علوفه ها و اغلب در دانه كتان , روغن ماهی يافت می شوند .
تغذيه جيره های حاوی اسيد لينولئيك بالا طی دوره خشكی ( ِDry period ) موجب افزايش وقوع جفت ماندگی می شود .
مكمل سازی جيره غذايی با اسيد های چرب دارای چند باند دوگانه( Poly unsaturated fatty acids ) طی دوره بعد از زايش موجب بهبود باروری گاوهای شيری می شود اما در اين زمينه تحقيقات زيادی لازم است .

مقدمه
امروزه اصلاح ‍ژنتيكی گاوهای شيری از نظر صفت توليد شير , بدون توجه به اهميت صفات ديگر از جمله صفات باروری , مقاومت ورم پستانی و غيره موجب كاهش عملكرد بقيه صفات از جمله صفات توليد مثلی شده است . اما خوشبختانه می توان به كمك علم تغذيه دام تاحدودی اين نقص را جبران نمود. استاپلس و همكاران ( 1998 ) گزارش كردند كه از مجموع 20 مقاله در مورد موضوع بهبود عملكرد باروری گاوهای شيری با افزودن چربی به جيره غذايی , حدود 11 مقاله بر مثبت بودن نتايج متفق الرای بودند .مكانيزم عمل بهبود عملكرد توليد مثل گاوهای شيری توسط افزودن چربی به جيره های غذايی بطور صريح مشخص نشده است .اما فرضيه های مختلفی وجود دارد . چهار مورد از آنها كه توسط استاپلس و همكاران ( 1998 ) پيشنهاد شده است در ذيل بيان می گردد :
1 ) بهبود بالانس منفی انرژی بدن طی اوايل شيردهی
2 ) افزايش سنتز تركيبات استروئيدی مانند هورمونهای استروئيدی از جمله پروژسترون
3 ) تغيير غلظت انسولين خون بدنبال آن تحريك رشد فوليكولهای تخمدانی
4 ) تغيير ميزان سنتز PGF2α كه اين تركيب دارای اثر منفی بر فعاليت جسم زرد می باشد .
سركوب PGF2α در اوايل آبستنی احتمال زنده مانی جنين را افزايش می دهد
طی يك دوره فحلی چنانچه تلقيحی صورت نگرفته باشد معمولا" فعاليت جسم زرد تا 16 روز ادامه می يابد.از طرف ديگر 12 روز بعد از فحلی , نوسانات ضعيف ترشح PGF2α از رحم در هر دو گاو ـآبستن و يا غير آبستن آغاز می شود.افزايش سنتز PGF2α موجب كاهش فعاليت جسم زرد می شود . ولی جنين در حال رشد با ارسال سيگنالهايی با عنوان انترفرون تاو ( Interferon – tau ) سنتز PGF2α را كاهش می دهد . انترفرون تااو اخيرا" بعنوان سيگنالهای اوليه جنين جهت تشخيص آبستنی بشمار می رود. جنين بعد از 10 روزگی شروع به ترشح اين ماده نموده و با افزايش رشد ميزان توليد آن نيز افزايش می يابد. بدليل اينكه همه جنينها دارای سرعت رشد يكسانی نيستند بخاطر همين موضوع جنينهايی كه دارای رشد ضعيفی هستند ممكن است قبل از ترشح انترفرون تااو , توسط افزايش غلظت PGF2α آزاد شده از رحم سقط شوند .بنابراين ممكن است ترشح انترفرون تااو در مقادير مورد نياز جهت جلو گيری از ترشح PGF2α تا روز 13 صورت نگيرد. لذادر چنين شرايطی نقش اسيد های چرب غير اشباع در كاهش سنتز PGF2α طی اوايل آبستنيی اهميت پيدا می كند. بنابر اين تغذيه جيره های غنی از اسيد های چرب غير اشباع برای بهبود باروری , دستيافت تازه ای در مديريت توليد مثل گاوهای شيری می باشد .
اثر مثبت چربی جيره غذای بر باروری گاوهای شيری می تواند بدليل اثرات برخی از اسيدهای چرب جيره بر هيپوفيز , تخمدانها و رحم از طريق بهبود وضعيت انرژی بدن باشد . دانشمندان معتقدند كه برخی از مكملهای چربی موجب تغيير توليد PGF2α در بدن می شوند زيرا برخی از اسيدهای چرب ويژه بخصوص اسيدهای چرب غير اشباع با چند باند دوگانه ( PUFA ) در سنتز آن نقش دارند . بنابراين می توان با تغيير پروفيل اسيدهای چرب جيره غذايی سنتز PGF2α توسط بافت رحم را در اوايل آبستنی كاهش داده و موجب كاهش ميزان مرگ و مير جنين شد .
اسيدهای چرب ضروری و عملكرد توليدمثلی
كمبود اسيدهای چرب ضروری در حيوانات آزمايشی موجب بروز علايمی همچون تشكيل ناقص غشاهای سلولی, عدم رشد كافی بدن , پوست , بافتهای پيوندی و همچنين باروری ضعيف می شود . Zeron و همكاران گزارش كردند كه كاهش ميزان باروری گاوهای هولشتاين طی ماههای تابستان بدليل پائين بودن محتوای اسيد لينولئيك غشاء اووسيتها می باشد, در حالی كه محتوای اسيد لينولنيك چندان تغيير فصلی ندارد.در مقابل اسيدهای چرب غير اشباع دارای 5 و 6 باند دوگانه در غشاء اسپرم دامهای نر بر كيفيت اسپرم در باروری تخمك تاثير می گذارد .
اسيدهای چرب ضروری در داخل سلول می توانند بر رونويسی ژنهای كد كننده پروتئينهای ضروری برای آبستنی موثر باشند .
در بعضی حيوانات اسيدهای چرب غير اشباع ( PUFA ) نقش مهمی در بسياری از فرآيندهای توليد مثلی از جمله تخمك گذاری , لقاح و زايمان دارند . اسيدهای چرب جيره غذايی می توانند بر رشد فوليكول تخمدانی , فعاليت جسم زرد و توليد پروژسترون نقش داشته باشند . طی تحقيقی گزارش شده است كه در صورت تغذيه جيره های غنی از PUFA ازخانواده امگا 3 قبل از زايش به ترتيب درگوسفند وگاو , موجب تاخير زمان زايش ( Nibashaka Baguma و همكاران 1999 ) و افزايش وقوع جفت ماندگی شد( Barnouin & chassaqne 1991 ). ولی افزايش اسيدهای چرب غير اشباع امگا 3 در جيره غذايی بعد از زايش, ميزان آبستنی گاوها را بهبود بخشيد ( Armstong و همكاران 1990 ) .
اثر جيره های بر پايه پودر ماهی بر باروری :
اسيدهای چرب غير اشباع توسط باكتريهای شكمبه تحت فرآيندی بنام بيوهيدروژناسيون متابوليزه می شوند. طی اين فرآينداسيدهای چرب غيراشباع به اسيدهای چرب اشباع تبديل می شوند . پودر ماهی دارای پتانسيل افزايش باروری می باشد علت اين مسئله را به بخاطر داشتن اسيدهای چرب منحصربفردی كه می توانند بدون بيوهيدروژنه شدن ازشكمبه عبوركنند و موجب كاهش ترشح PGF2α شوند, نسبت داده می شود. .Armstrong و همكاران گزارش كردند كه گاوهای فريزين بريتانيائی كه با پودر ماهی بمقدار 8 /0 Kg/day تغذيه شده بودند نرخ آبستنی بيشتری (64 % ) در مقايسه با گروه شاهد ( 44 % ) داشتند. همچنين تعداد سرويس برای اين گروه در مقايسه با گروه شاهد به ترتيب 62 / 1 , 31 / 2 بود. مكانيزم كار هنوز بطور واضح مشخص نيست ولی فرضيه های چندی در اين مورد وجود دارد كه يكی از آنها وجود دو نوع اسيد چرب ايكوسپنتانوئيكها و دكو هگزانوئيدها در پودر ماهی می باشد كه باعث كاهش سنتز PGF2α می شوند.
اثردانه كتان بر باروری گاوهای شيری :
روغن دانه كتان نيز بدليل داشتن اسيد لينو لنيك بالا موجب سركوب ترشح PGF2α از رحم شده و ميزان باروری را در حيوانات تغذيه شده با دانه كتان افزايش می دهد . همچنين گزارش كردند كه تغذيه دانه كتان ويا تزريق روغن كتان داخل شكمبه موجب افزايش غلظت اسيدهای چرب بلند زنجيره ميشود